Hadrian Kapısı (Hadrian’s Gate), Antalya’nın simgelerinden biridir ve kentteki en iyi korunmuş antik eserlerden birisidir. İşte bu tarihi yapı hakkında önemli bilgiler:Genel Bilgi:· Yer: Antalya’nın tarihi Kaleiçi bölgesinin girişinde, Atatürk Caddesi üzerinde bulunur.· Yapılış Amacı: Roma İmparatoru Hadrianus’un Antalya’ya (o dönemki adıyla Attaleia) yaptığı ziyaret onuruna MS 130 yılında inşa edilmiştir.· Mimari Özellikler: Üç kemerli, mermerden yapılmış görkemli bir zafer takıdır. Orijinalinde iki katlı olduğu düşünülmektedir, ancak üst katı günümüze ulaşmamıştır.Mimari Detaylar:· Her iki yanında kuleler bulunur. Bunlardan güneydeki (Julia Sancta Kulesi) Roma döneminden, kuzeydeki ise Selçuklu döneminden kalmadır.· Kemerlerin üzerindeki oymalar ve süslemeler dikkat çekicidir.· Orijinal yapıda İmparator Hadrianus ve ailesinin heykelleri olduğu tahmin edilmektedir.Tarihsel Önemi:· Antik kentin ana giriş kapılarından biriydi.· Şehrin surları ile bütünleşikti. Kaleiçi’ni çevreleyen surların bir parçası olarak yüzyıllar boyunca işlev gördü.· “Üç Kapılar” olarak da bilinir.Günümüzdeki Durumu:· Halk arasında “Üç Kapılar” ismiyle de anılır.· Trafiğe açık bir cadde üzerinde olduğu için yıllar içinde araç ve hava kirliliğinden etkilenmiştir. Son yıllarda koruma çabaları artmıştır.· Antalya’nın en çok ziyaret edilen ve fotoğraflanan tarihi noktalarındandır. Kaleiçi’ne girerken adeta bir zaman tüneli etkisi yaratır.· Çevresinde restoranlar, kafeler ve mağazalar bulunur. Kaleiçi’nin tarihi dokusuyla iç içedir.Ziyaret İçin İpuçları:· Konum: Antalya Müzesi’ne ve Kaleiçi’nin labirent gibi sokaklarına yürüme mesafesindedir.· Gece Aydınlatması: Geceleri aydınlatıldığı için özellikle fotoğraf çekmek için güzel bir zaman olabilir.· Yanındaki Görülecek Yerler: Kapıyı geçtikten sonra Kaleiçi sokaklarını, Selçuklu mimarisi örneklerini, Kesik Minare’yi ve liman bölgesini keşfedebilirsiniz.Hadrian Kapısı, Antalya’da 1900 yıldır ayakta duran, Roma mirasının canlı bir kanıtıdır ve kenti ziyaret edenler için mutlaka görülmesi gereken bir noktadır.
Gökhan Tarhan
ANTİK ANTALYA
Antalya’nın tarihi ve kültürel kimliğini şekillendiren en önemli antik bölgelerden biridir. “Pamfilya” adı, Grekçe “tüm kabileler” veya “her türlü ırkın ülkesi” anlamına gelir ve bölgenin tarih boyunca pek çok farklı halka ev sahipliği yaptığını gösterir.İşte Antalya’daki Pamfilya Bölgesi hakkında kapsamlı bilgiler:Coğrafi Konum ve Sınırlar:Pamfilya, Antalya’nın merkezinden doğuya doğru uzanan verimli kıyı ovasıdır.· Batıda: Antalya (Attaleia) ve Likya sınırı.· Doğuda: Kilikya bölgesi (günümüzde Alanya civarı).· Kuzeyde: Toros Dağları (Pisidya bölgesine geçiş).· Güneyde: Akdeniz.Bu bereketli ovalar, Aksu (Antik Kestros) ve Köprüçay (Antik Eurymedon) gibi nehirlerle sulanırdı.Tarihsel Gelişim:· Tunç Çağı’ndan itibaren yerleşim vardır.· Hitit metinlerinde “Padda” olarak geçer.· MÖ 1200’lerden sonra Akalar, Truva Savaşı’ndan dönerken buraya yerleşmişlerdir (Efsaneye göre kahraman Mopsos liderliğinde).· MÖ 6. yy’dan itibaren Pers egemenliğine girmiş, ardından Büyük İskender (MÖ 333’te Perge’yi ele geçirmiştir) ve onun ardıllarının (Seleukoslar, Ptolemaioslar) kontrolüne geçmiştir.· MÖ 2. yy’dan itibaren bölge, başta Bergama Krallığı ve ardından Roma İmparatorluğu hâkimiyetine girmiştir.· Roma Barışı (Pax Romana) Dönemi (MS 1.-3. yy): Bölgenin altın çağıdır. Ticaret, tarım ve kültür alanında muazzam bir refah yaşanmış, bugün ayakta gördüğümüz görkemli anıtların çoğu bu dönemde inşa edilmiştir.· Bizans Dönemi’nde önemli bir Hristiyanlık merkezi olmuştur.· Selçuklu ve Osmanlı Dönemleri’nde yerleşim devam etmiştir.Başlıca Pamfilya Kentleri (Antik Tiyatrolarıyla Ünlü):Antalya’da Pamfilya dendiğinde akla ilk gelen, birbirinden görkemli ve iyi korunmuş şehir devletleridir:1. Perge: Aksu ilçesinde. Antik dönemin en zengin ve düzenli kentlerinden biri. Görkemli Helenistik Kapı, uzun sütunlu caddesi, agorası, tiyatrosu ve stadyumu ile ünlü. Ayrıca ünlü matematikçi Apollonios’un memleketidir.2. Aspendos: Serik ilçesi, Belkıs köyünde. Dünyanın en iyi korunmuş antik tiyatrosuna sahiptir. 15.000 kişilik tiyatrosunun akustiği mükemmeldir. Ayrıca su kemerleri ve agorası ile dikkat çeker.3. Side: Manavgat ilçesinde. Bir yarımada üzerine kurulu, muhteşem konumuyla öne çıkan bir liman kentidir. Athena Tapınağı, tiyatrosu, anıtsal çeşmesi (Nymphaeum) ve ana caddesi çok etkileyicidir. Aynı zamanda köle ticaretinin merkezlerindendi.4. Selge: Toroslar’ın yükseklerinde, Köprülü Kanyon Milli Parkı içinde kurulu bir dağ kentidir. Manzarası ve doğayla iç içe konumu benzersizdir. Tiyatrosu, Zeus ve Artemis tapınakları görülebilir.5. Sillyon: Perge ile Aspendos arasında, doğal bir tepe üzerinde kurulu korunaklı bir kaledir. Helenistik dönem surları ve stadiumu dikkat çeker.Kültürel ve Ekonomik Yapı:· Tarım: Verimli ovalarında tahıl, zeytin, üzüm ve özellikle zeytinyağı üretimi çok önemliydi. Side, zeytinyağı ticaretinin merkeziydi.· Ticaret: Liman kentleri (Side, Attaleia) sayesinde Akdeniz ticaretinde önemli rol oynadılar.· Din: Yerel Anadolu tanrıları ile Yunan tanrılarının bir karışımı olan bir panteona sahiptiler. Örneğin Perge’nin baş tanrıçası Artemis Pergaia idi.· Sanat ve Mimari: Kendilerine özgü bir mimari ve heykel okulları vardı. Pamfilya Düzeni olarak adlandırılan bir başlık türü geliştirmişlerdir.Günümüzde Pamfilya:· Bu antik kentler, Antalya turizminin bel kemiğini oluşturur.· Her yıl yüzbinlerce ziyaretçi, özellikle Perge, Aspendos ve Side’yi görmeye gelir.· Aspendos Tiyatrosu, hala konserler ve festivaller (Aspendos Opera ve Bale Festivali gibi) için aktif olarak kullanılmaktadır.· Bölge, tarihiyle modern turizm olanaklarını (plajlar, oteller, golf sahaları) bir arada sunar.Özetle: Antalya denince akla sadece deniz, kum, güneş gelmemeli. Kent ve çevresi, Pamfilya’nın görkemli mirasıyla adeta açık hava müzesi niteliğindedir. Bu antik kentleri gezmek, Akdeniz’in en parlak dönemlerinden birine doğrudan bir yolculuk yapmak gibidir.